Monthly Archives: Mayıs 2015

//Mayıs

Ünlem Cümlesi

By |Mayıs 28th, 2015|Dilbilgisi, Türkçe öğretmenliği alan bilgisi|

Ünlem Cümlesi Yargıyı bir duygu aktararak ortaya koyan cümlelerdir. Çoğu zaman kızgınlık, sevinme, alınma, heyecan gibi bir duygu aktarır ya da seslenme bildirir. “Eyvah, kitaplarımı yine evde unuttum!” “Bu şehir ne kadar da güzelmiş!” cümleleri ünlem cümlesidir. Bunların dışında istek cümlesi, şart cümlesi, emir cümlesi, gereklilik cümlesi gibi anlamına göre cümleler de verilmiştir. Ancak bu, [...]

Soru Cümlesi

By |Mayıs 28th, 2015|Dilbilgisi, Türkçe öğretmenliği alan bilgisi|

Soru Cümlesi Cevap almak amacıyla hazırlanan cümlelerdir. Bunlar değişik soru sözcükleriyle sağlanır. “Soruları çözdünüz mü? “Bu kitabı kim okudu?” “Sınavlar ne zaman başlayacak?” “Okula giderken beni neden beklemediniz? cümleleri birer soru cümlesidir. 1. Gerçek Soru Cümlesi Temel yüklemi soru edatı (mi soru edatı), soru zarfı, soru sıfatı ya da zamiri ile belirtilmiş cümlelerdir. Bir yanıt [...]

Haber Cümlesi

By |Mayıs 28th, 2015|Dilbilgisi, Türkçe öğretmenliği alan bilgisi|

Haber Cümlesi Bir yargıyı olumlu ya da olumsuz biçimde aktaran cümlelerdir. Bir eylemin yapıldığını, yapılabileceğini, bir varlığın bulunduğunu ifade eden cümleler olumlu, tersini ifade edenler olumsuzdur. Olumlu cümlelerde mantıkça istenen bir durumun bulunması gerekir. Aşağıdaki yüklemleri inceleyerek bunu açıklayalım.            Olumlu                             Olumsuz Konuştu            ⇒           Konuşmadı Gelse              [...]

Anlamına Göre Cümleler

By |Mayıs 22nd, 2015|Dilbilgisi, Türkçe öğretmenliği alan bilgisi|

ANLAMINA GÖRE CÜMLELER Her cümlenin bir anlamı vardır. Ancak cümleler bu anlamı değişik yapılarla bildirir. Bazen bir yargıyı haber verir. Bazen anlamı, soruyla bildirir. Bazense bir duyguyu aktararak ifade eder. İşte bu bildirme şekillerine göre cümleyi üç grupta inceliyoruz. Haber Cümlesi Bir yargıyı olumlu ya da olumsuz biçimde aktaran cümlelerdir. Bir eylemin yapıldığını, yapılabileceğini, bir [...]

Devrik Cümle Konusu

By |Mayıs 21st, 2015|Dilbilgisi, Türkçe öğretmenliği alan bilgisi|

Devrik Cümle Yüklemi sonda bulunmayan cümlelerdir. “Ayırma gözlerini gözlerimden bu akşam.” cümlesinde yüklem “ayırma” sözcüğüdür. Diğer bütün ögeler yüklemden sonra geldiğinden bu cümle devriktir. “Seni almadan gitmeyeceğim buradan.” “Kuşlar buralara gelmiyor artık.” “Çayınızı hazırlarım şimdi.” cümlelerinde yüklemler sonda olmadığından bu cümleler devriktir Yüklemi sonda yer almayan cümlelere devrik cümle denir. Cümlenin yüklemi başında, ortasında bulunabilir; [...]

Kurallı Cümle Konusu

By |Mayıs 21st, 2015|Dilbilgisi, Türkçe öğretmenliği alan bilgisi|

Kurallı Cümle Yüklemi sonda bulunan, yani ögelerin Türkçe’nin kurallarına göre sıralandığı cümlelerdir. “Sanat eseri, halkın sorunlarını anlatır.” cümlesinde “anlatır” yüklemi sonda bulunduğu için cümle kurallıdır. “Bu ayakkabılar eskimiş.” “Bu resim çok güzelmiş.” “Bu kitabı ben de okudum.” cümlelerinde yüklemler sonda olduğundan, bu cümleler kurallıdır. * Hem fiil cümleleri, hem de isim cümleleri kurallı cümle ola­bilir.  [...]

Öge Dizilişine Göre Cümleler

By |Mayıs 21st, 2015|Dilbilgisi, Türkçe öğretmenliği alan bilgisi|

ÖGE DİZİLİŞİNE GÖRE CÜMLELER Türkçe'de cümleyi oluşturan ögeler belli bir mantık dizilişine göre sıralanır. Hatta tamlamayı oluşturan sözcüklerin bile bir sıraya göre dizilmesi gerekir. Ögelerin sıralanışına göre cümleler iki grupta incelenir. Kurallı Cümle Yüklemi sonda bulunan, yani ögelerin Türkçe'nin kurallarına göre sıralandığı cümlelerdir. “Sanat eseri, halkın sorunlarını anlatır.” cümlesinde “anlatır” yüklemi sonda bulunduğu için cümle [...]

İsim (Ad) Cümlesi

By |Mayıs 13th, 2015|Dilbilgisi, Türkçe öğretmenliği alan bilgisi|

İsim (Ad) Cümlesi Yüklem çekimli bir fiil değilse, ister isimden ister edattan, isterse fiilimsiden oluşsun isim cümlesi sayılır. Bu cümleleri, adına aldanıp sadece ismin yüklem olduğu cümleler olarak anlamamak gerekir “Bugün hava güzel.” cümlesinde yüklem “güzel” sözcüğüdür. Bu sözcük ek eylem alarak yüklem olmuş bir isimdir. Yani fiil değildir. Öyleyse bu cümle isim cümlesidir. “Onun [...]

Fiil (Eylem) Cümlesi

By |Mayıs 13th, 2015|Dilbilgisi, Türkçe öğretmenliği alan bilgisi|

Fiil (Eylem) Cümlesi Yüklem durumunda bulunan söz, çekimlenmiş bir fiilse, cümle fiil cümlesidir. “Salondaki konuşmacıyı dinledi.” cümlesinde “dinledi” yüklemdir. Bu yüklem “dinlemek” fiilinin bilinen geçmiş zamanda çekimlenmesiyle oluştuğundan, cümle, yüklemine göre fiil cümlesi olur. “Kardeşim hasta oldu.” “Bu işi bugün yapabilirim.” “Geziye gitmekten vazgeçti.” cümlelerindeki yüklemler de fiil olduğundan bu cümleler eylem cümlesidir. Yüklemi eğer [...]

Yüklemine Göre Cümleler

By |Mayıs 12th, 2015|Dilbilgisi, Türkçe öğretmenliği alan bilgisi|

YÜKLEMLERİNE GÖRE CÜMLELER Buna “yükleminin türüne göre” de denebilir. Çünkü cümleyi yüklemine göre incelerken yüklemi oluşturan sözcüklerin türüne bakılır. Fiil (Eylem) Cümlesi Yüklem durumunda bulunan söz, çekimlenmiş bir fiilse, cümle fiil cümlesidir. “Salondaki konuşmacıyı dinledi.” cümlesinde “dinledi” yüklemdir. Bu yüklem “dinlemek” fiilinin bilinen geçmiş zamanda çekimlenmesiyle oluştuğundan, cümle, yüklemine göre fiil cümlesi olur. “Kardeşim hasta [...]