Anasayfa » Dilbilgisi (sayfa 2)

Dilbilgisi

Bağımsız Sıralı Cümle

Bağımsız sıralı cümle : Sıralı cümlede yüklemlerin hiçbir ortak ögesi yoksa cümle “bağımsız sıralı cümle” adını alır. “Kitap okumayı çok severim, her gün kitap okurum.” cümlesinde “severim” ve “okurum” yüklemlerinin hiçbir ortak ögesinin olmadığını görüyoruz. Dolayısıyla cümle bağımsız sıralı cümledir. ⇒Sıralı Cümle Konusu Geri Dön⇐ ⇒Yapılarına Göre Cümleler Geri Dön⇐ ⇒Cümle Türleri Konu Alatımına Geri Dön⇐ Devamını Oku »

Bağımlı Sıralı Cümle

Bağımlı sıralı cümle : Sıralı cümlelerde yüklemlerin ortak ögesi bulunabilir. Bu tür cümlelere bağımlı sıralı cümle denir. Örneğin; “Görevliler balonları aldılar, çocuklara dağıttılar.” cümlesinde “aldılar” birinci cümlenin yüklemidir. “görevliler” özne, “balonları” nesnedir. İkinci cümlenin yüklemi “dağıttılar” dır. Bu cümlenin de öznesi “görevliler”; nesnesi “balonları”dır. Görüldüğü gibi hem “aldılar” hem “dağıttılar” yüklemlerinin özneleri ve nesneleri ortaktır. Bu nedenle cümle bağımlı sıralı ... Devamını Oku »

Sıralı Cümle Konusu

Sıralı Cümle En az iki yüklemi bulunan cümlelerdir. Sıralı cümleler birbirine virgülle bağlanır. Örneğin; “Eve gitti, yatıp uyudu.” cümlesinde “gitti” ve “uyudu” yüklemleri birbirinin ögesi durumunda bulunmayan ayrı yüklemlerdir ve sıralı cümle oluşturmuşlardır. “Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır.” cümlesinde “baktırır” ve “yaktırır” yüklemleri birbirine virgülle bağlanmıştır. Sıralı cümleler kendi içinde ikiye ayrılır:        A) Bağımlı sıralı cümle ... Devamını Oku »

Şart (Koşul) Cümlesi Nedir?

Şart (Koşul) cümlesi  Temel cümleye şart koşan bir yan cümlecikten oluşan cümlelerdir. Yan cümle daima -sa, -se şart kipiyle çekimlenir. “Öğretmenlerinizi dinlerseniz başarılı olursunuz.” cümlesinde “başarılı olursunuz” yüklemdir. “Öğretmeninizi dinlerseniz” ögesi ise şart bildiren yan cümleciktir. “Biraz hızlı giderse otobüse yetişir.” cümlesinde “yetişir” yüklemdir, “Biraz hızlı giderse” ögesi ise temel cümleye şart koşan bir yan cümleciktir. Yan cümleciği dilek-şart (koşul) ... Devamını Oku »

Girişik Birleşik Cümle Nedir?

Girişik Birleşik Cümle  Yan cümleciğin fiilimsi olduğu cümlelerdir. “Ülkemizin gelişmesi için çalışıyoruz.” cümlesinde “çalışıyoruz” yüklemdir. Diğer söz öbeği zarf tümlecidir. Bu tümleç içindeki “gelişmesi” isim-fiili yan cümle yapmıştır. Fiilimsi hangi öge içindeyse, görevi o ögeyle özdeştir. Bu cümlede zarf tümleci içinde olduğundan kendisi de zarf tümlecidir. “Sınavı kazanan öğrencileri tebrik ettik.” cümlesinde “tebrik ettik” yüklemdir. “Sınavı kazanan öğrencileri” nesnedir. Nesne ... Devamını Oku »

Birleşik Cümle

Birleşik Cümle Tek bir yüklemi olan ve içinde yan cümlecik bulunan cümlelerdir. Yan cümlenin özelliğine ve yükleme bağlanışına göre değişik gruplara ayrılır. A) Girişik birleşik cümle : Yan cümleciğin fiilimsi olduğu cümlelerdir. “Ülkemizin gelişmesi için çalışıyoruz.” cümlesinde “çalışıyoruz” yüklemdir. Diğer söz öbeği zarf tümlecidir. Bu tümleç içindeki “gelişmesi” isim-fiili yan cümle yapmıştır. Fiilimsi hangi öge içindeyse, görevi o ögeyle özdeştir. ... Devamını Oku »

Basit Cümle Nedir?

BASİT CÜMLE NEDİR? İçinde yan cümlecik bulunmayan cümlelerdir. Bu cümleler tek bir yargı bildirir. “Bütün öğrencilerimi çok seviyorum.” cümlesi basit bir cümledir. Çünkü “seviyorum” yükleminden başka yargı bildiren öge yoktur. Yan cümlecik kullanılmayan bir cümle basit demektir. “İşe erkenden giderim.” “Bu yarışı mutlaka kazanacağım.” “Bizim sınıf çok başarılıdır.” “Dayımların evi bizimkinden büyük.” cümleleri yapısına göre basit cümlelerdir. Basit cümle, içinde ... Devamını Oku »

Yapılarına Göre Cümleler

YAPILARINA GÖRE CÜMLELER Her cümle bir yargı bildirir. Ancak bazı cümlelerde birden fazla yargı bildiren unsur bulunur. Bunlar bazen iki ayrı yüklemle, bazen yan cümleciklerle sağlanır. Cümlenin yapısına geçmeden önce yapıyı belirleyen temel ve yan cümleleri görelim. Temel Cümle Nedir? Yan Cümle Nedir? Şimdi cümleleri yapılarına göre inceleyerek konuyu daha da pekiştirelim. Basit Cümle Birleşik Cümle Sıralı Cümle Bağlı Cümle ... Devamını Oku »

Ünlem Cümlesi

Ünlem Cümlesi Yargıyı bir duygu aktararak ortaya koyan cümlelerdir. Çoğu zaman kızgınlık, sevinme, alınma, heyecan gibi bir duygu aktarır ya da seslenme bildirir. “Eyvah, kitaplarımı yine evde unuttum!” “Bu şehir ne kadar da güzelmiş!” cümleleri ünlem cümlesidir. Bunların dışında istek cümlesi, şart cümlesi, emir cümlesi, gereklilik cümlesi gibi anlamına göre cümleler de verilmiştir. Ancak bu, cümlenin yapısıyla ilgili olmayan sadece ... Devamını Oku »

Soru Cümlesi

Soru Cümlesi Cevap almak amacıyla hazırlanan cümlelerdir. Bunlar değişik soru sözcükleriyle sağlanır. “Soruları çözdünüz mü? “Bu kitabı kim okudu?” “Sınavlar ne zaman başlayacak?” “Okula giderken beni neden beklemediniz? cümleleri birer soru cümlesidir. 1. Gerçek Soru Cümlesi Temel yüklemi soru edatı (mi soru edatı), soru zarfı, soru sıfatı ya da zamiri ile belirtilmiş cümlelerdir. Bir yanıt almak amacıyla kurulan cümlelerdir. Örnekler: ... Devamını Oku »