Anasayfa » Dilbilgisi (sayfa 4)

Dilbilgisi

Ulama Nedir?

ULAMA NEDİR? Bir sözcüğün sonunda bulunan ünsüz harfin kendinden sonra gelen ve ünlüyle başlayan sözcüğe, bitişik okunmasına ulama denir. Özellikle aruz ölçüsünde kalıba uydurmak için ulama yapılır ve bu durum bir çeşit sanat sayılır. Ulama’nın kuralları nelerdir? – Ulama sadece okuma ve söylemede geçerlidir. Yazmada geçerli değildir. – Sözcükler arasında herhangi bir noktalama işareti varsa ulama yapılmaz. – Anlamı bozulan sözcükler ... Devamını Oku »

Kaynaştırma Ünsüzleri

Kaynaştırma Ünsüzleri Türkçede ünlü ile biten bir kelime, yine ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde kelime ile ek arasına “n, s, ş, y” ünsüzlerinden uygun olanı gelir. Buna kaynaşma denir. “Açılan solar, ağlayan güler.” cümlesinde “ağlayan” sözcüğünde “y” kaynaştırma harfi, “Akşamın işini sabaha bırakma.” cümlesinde “işini” sözcüğünde “n” kaynaştırma harfi, “Fakirin tesellisi ölümdür.” cümlesinde “tesellisi” sözcüğünde “s” kaynaştırma harfi, “Öğrencileri ... Devamını Oku »

Ünlü Daralması Konusu

Ünlü Daralması Türkçede a, e ünlüleri ile biten fiillerin şimdiki zaman çekiminde, söyleyişte de yazımda da aünlüsü ı, u; e ünlüsü i, ü olur: başlıyor (<başla-yor), oynuyor (<oyna-yor), doymuyor (<doyma-yor), izliyor (<izle-yor), diyor (<de-yor), gelmiyor (<gelme-yor), gözlüyor (<gözle-yor) vb. Birden çok heceli ve a, e ünlüleri ile biten fiiller, ünlüyle başlayan ek aldıklarında bu fiillerdekia, e ünlülerinde söyleyişte yaygın bir ... Devamını Oku »

Ses Türemesi Konusu

Ses Türemesi Değişik sebeplerden dolayı Türkçe bir kelimeye aslında olmadığı hâlde ses ilâvesi olur. Bu olaya ses türemesi denir. Yardımcı fiillerle yapılan birleşik fiillerde yardımcı fiilden önce gelen ismin son sesi çiftleşir. Buna “ünsüz türemesi” de denir. zan etmek         zannetmek af etmek          affetmek Tek heceli kelimelere küçültme eki (-cık, -cik, -cuk, -cük) getirildiğinde ekten önce bir ses ... Devamını Oku »

Ünsüz Yumuşaması Konusu

ÜNSÜZ YUMUŞAMASI Sözcük sonlarında yer alan süreksiz sert ünsüzlerden (ç, k, p, t) sonra ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde süreksiz sert ünsüzlerin yumuşayarak “b, c, d, g ” seslerine dönüşmesi olayına “ün süz yumuşaması” denir. Ünsüz yumuşaması “ünsüz değişimi” olarak da adlandırılabilir. Ekmek+i>Ekmeği              Sokak+a>  Sokağa Yurt+u  >  Yurdu               Kitap+ın>Kitabın Yamaç+ı>Yamacı          Ağaç+a> Ağaca Bu Kurala Uymayan Sözcükler a)Tek heceli sözcüklerden ... Devamını Oku »

Ünsüz Uyumu Konusu

Ünsüz Uyumu Türkçe bir kelimenin son hecesi sert ünsüzlerden biri ile bitiyorsa, o kelimeye getirilecek ekin başındaki ünsüzün de sert olması gerekir. Buna ünsüz uyumu ya da ünsüz benzeşmesidenir.  kitap – cı           değil  ⇒     kitap – çı       balık – dan     değil     ⇒       balık – tan       1923’de      değil    ⇒    1923’te Türkçede sert ünsüzlerden biriyle biten bir ... Devamını Oku »

Küçük Ünlü Uyumu

Küçük Ünlü Uyumu Bir kelimede düz ünlüden sonra düz (a, e, ı, i), yuvarlak ünlüden sonra yuvarlak dar (u, ü) veya düz geniş (a, e) ünlüler bulunur: anlaşmalı, bilek, çilek, ısırmak, ılıklaşmak, kayıkçı, seslenmek, yeşil; boyunduruk, börekçi, çocuk, güreşmek, ocakçı, odun, özlemek, sürmek, vurmak, yoklamak, yorgunluk, yumurta, yüreksiz vb. Küçük ünlü uyumuna aykırı Türkçe kelimeler de vardır: avuç, avurt, çamur, ... Devamını Oku »

Büyük Ünlü Uyumu

Büyük Ünlü Uyumu Bir kelimenin birinci hecesinde kalın bir ünlü (a, ı, o, u) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de kalın, ince bir ünlü (e, i, ö, ü) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de ince olur: adım, ayak, boyunduruk, burun, dalga, dudak, kırlangıç; beşik, bilezik, gelincik, gözlük, üzengi, vergi, yüzük vb. Büyük ünlü uyumuna aykırı olan Türkçe kelimeler de var­dır: anne, dahi, ... Devamını Oku »

Ünlü Uyumu Konusu

Ünlü Uyumları Büyük ve küçük ünlü uyumu, sesli (ünlü) harflerle ilgili özelliklerdendir. Büyük ünlü uyumunda kalınlık – incelik; küçük ünlü uyumunda düzlük – yuvarlaklık söz konusudur. Büyük ünlü uyumu : Türkçe bir kelimenin ilk hecesindeki ünlü kalın ise (a, ı, o, u), diğer hecelerdeki ünlüler de kalın olmalı; ince ise (e, i, ö, ü), diğer ünlüler de ince olmalıdır. Buna ... Devamını Oku »

Ses Bilgisi Konusu

SES BİLGİSİ Dilin temelini sesler oluşturur. Seslerin yazıya çevrilmesinde kullanılan işaretlere harf denir. Harflerin belli bir sıraya göre bir arada gösterilmesi ile de alfabe oluşur. Türkçede 29 harf vardır. Bunlar sesli, sessiz olmak üzere ikiye ayrılır. Sesli harf : Ağzımızdan hiçbir zorlama olmadan çıkan sesleri karşılayan harflerdir. 4’ü kalın 4’ü ince olmak üzere 8 adettir. Bir tabloyla bunları gösterelim. a ... Devamını Oku »