Anasayfa » Dilbilgisi (sayfa 5)

Dilbilgisi

İşteş Fiil Konu Anlatımı

İşteş Fiil Nedir ? En az iki özne tarafından yapılabilen fiillerdir. Bu fiiller, fiillere “-ş-” eki getirilerek türetilir. Bazı fiiller ise kök olarak “-ş-” ile bitmiştir ve işteş özellik gösterir. İşteş fiiller işin yapılışına göre iki grupta incelenir. 1) Karşılıklı yapılma bildirir : Yüklem durumundaki fiilin anlamında öznelerin işi birbirlerine karşı yaptıkları görülür. “İki yıldır yazışıyoruz.” cümlesine baktığımızda “yazışmak” eyleminin ... Devamını Oku »

Dönüşlü Fiil Konu Anlatımı

Dönüşlü Fiil Nedir? Fiilin bildirdiği işi özne kendi üzerinde yapıyorsa, yani özne hem işi yapan, hem de yaptığı işten etkilenense, bu anlamı veren fiil dönüşlüdür. Dönüşlü fiiller de etken fiillere “-l-” ve “-n-” ekleri getirilerek yapılır. “Her sabah ılık suyla yıkanır.” cümlesinde “yıkama” işini öznenin kendi üzerinde yaptığı bellidir. Dolayısıyla fiil dönüşlüdür. “Aynanın karşısında saatlerce taranmış.” “Yazılıdan zayıf alınca üzüldü.” ... Devamını Oku »

Edilgen Fiil Konu Anlatımı

Edilgen Fiil Nedir? Fiilin bildirdiği işi özne değil de başkası yapıyorsa, özne bu işten etkileniyorsa, fiil edilgendir. Bu fiiller, etken fiillere “-l-” ve “-n-” eklerinin geti-rilmesiyle yapılır. Etken fiilin nesnesi olan öge, fiil edilgen yapıldığında özne durumuna geçer ve bu öznelere “sözde özne” adı verilir. Örneğin etken fiilde örnek verdiğimiz cümleyi edilgen yapalım; “Elbiseler dolaba güzelce yerleştirildi.” cümlesini incelersek; “yerleştirildi” ... Devamını Oku »

Etken Fiil Konu Anlatımı

Etken Fiil Nedir? ***Yüklemde belirtilen eylemi, öznenin kendisi yapıyorsa bu tür eylemlere “etken eylem”, özneye de “gerçek özne” denir. Çocuk, yaramazlık yapan küçük kardeşini dövdü. Bu cümlede “dövmek” eylemi etkendir; çünkü “dövme” işini doğrudan özne (çocuk) gerçekleştirmektedir. Aşağıdaki cümlelerde eylemler, altı çizili özneler tarafından doğrudan yapıldığı için etken çatılıdır. Babam, evimize yeni mobilyalar almış. Bulutlar, ağır ağır geçti üzerimizden. Dün ... Devamını Oku »

Öznesine Göre Fiil Çatısı

Öznesine Göre Fiiller Türkçede eylemler, öznenin eylemle ilgili olarak gösterdiği özelliğe göre dörde ayrılır. 1. Etken Fiil 2. Edilgen Fiil 3. Dönüşlü Fiil 4. İşteş Fiil  1. Etken Fiil Yüklemde belirtilen eylemi, öznenin kendisi yapıyorsa bu tür eylemlere “etken eylem”, özneye de “gerçek özne” denir. Çocuk, yaramazlık yapan küçük kardeşini dövdü. Bu cümlede “dövmek” eylemi etkendir; çünkü “dövme” işini doğrudan ... Devamını Oku »

Fiil Çatısı Çıkmış ÖSS Soruları

Fiil Çatısı Çıkmış ÖSS Soruları Soru 1: Nesne alıp almadıklarına göre fiiller “geçişli” ve “geçişsiz” diye ikiye ayrılır. Neyi ve kimi sorularına cevap veren fiiller geçişli, bu sorulara cevap vermeyenler geçişsizdir. Bu tanıma göre aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi geçişli bir fiildir? A) Onun sözlerine, arkadaşı sinirli sinirli gülüyordu. B) Çocuklar, hava güzel olursa yarın maça gidecekler. C) Babasıyla İstanbul’a gideceğine çok ... Devamını Oku »

Ettirgen Fiiller – Oldurgan Fiiller

Ettirgen Fiiller – Oldurgan Fiiller Tanım: Geçişli fiillere –r, -tır, -t ekleri getirildiğinde fiil geçişliliğini devam ettiriyorsa bu fiillere Ettirgen fiiller denir. Geçişsiz fiillere –r, -tır, -t ekleri getirildiğinde geçişli oluyorsa bu fiillere Oldurgan fiiller denir. Fiillere  -r, -tır, -t ekleri getirilerek yapılır. 1. Sonu sesli ve -r harfi ile biten fiillerden sonra -t eki getirilerek ettirgen yapılır. bekle-t-ti           oku-t-tu            ara-t-tı              uyu-t-tu             söyle-t-ti           otur-t-tu Beni bir saat beklettin. Öğretmen ... Devamını Oku »

Nesnesine Göre Fiiller

A. Nesnesine Göre Fiiller 1. Geçişli Fiil Nesnesi olan ya da nesne alabilen eylemlere “geçişli eylem” denir. Nesneyi, yükleme sorduğumuz “neyi, kimi, ne” sorularıyla bulduğumuz için, bu sorulara cevap veren eylemler geçişlidir. Ben bu kitabı geçen yaz okumuştum. Askerdeki arkadaşıma mektup yazdım. Bu cümlelerde “okumuştum” eylemi “bu kitabı” nesnesini, “yazdım” eylemi “mektup” nesnesini aldığından geçişli bir eylemdir. Aşağıdaki cümlelerde eylemler, ... Devamını Oku »

Fiil Çatısı Konusu

FİİL ÇATISI Çekimli bir fiilden oluşan yüklemin nesne ve özneye göre gösterdiği durumlara çatı denir. Bundan hareketle, yüklemin isim soylu sözcüklerden oluştuğu cümlelerde çatının aranmayacağını söyleyebiliriz. Çatı; yüklemin nesne ve özneyle ilgisi olduğundan, sorularda karşımıza çoğu kez, nesne-yüklem ve özne-yüklem ilişkisi olarak çıkar. Şimdi bunları ayrı ayrı inceleyelim. A. Nesnesine Göre Fiiller 1. Geçişli Fiil 2. Geçişsiz Fiil Nesnesine göre ... Devamını Oku »

Fiilimsi Çıkmış Sınav Soruları

Fiilimsi Çıkmış Sınav Soruları Soru 1. (I) Kimi genç şairler yazdıklarını göndermekle kalmayıp kendileri de gelirler beni görmeye. (II) Dinlerim ya da kendim okurum o gençlerin şiirlerini. (III) Çoğu bakarım sevebileceğim şiirlerden değil. (IV) Güzel çirkin diye yargılamıyorum şimdi belki güzel çok güzel yıllar bo*yu beğenilecek şiirler; ama benim hoşlandığım türden değil. (V) Mutlaka öylelerini de beğenenler vardır. Bu parçada ... Devamını Oku »