ARADIĞINI YAZ ÖDEVİNİ BUL... ÖDEV ARAMA BÖLÜMÜ
Anasayfa » Dilbilgisi » FİİLİMSİLER (Eylemsiler)

FİİLİMSİLER (Eylemsiler)

FİİLİMSİLER (Eylemsiler)

Fiillerden türemiş olmakla birlikte bir fiil gibi çekimlenemeyen olumlu, olumsuz şekilleri yapılabilen ve cümlede isim, sıfat, zarf gibi görevlerde kullanılan sözcüklerdir.

Fiilimsiler, fiillerden (eylemlerden) türeyen sözcükler olmalarına karşın fiillerin aldığı fiil “çekim eklerini” yani şahıs ekleri, haber ve dilek kiplerini alamayan, yalnızca fiillere gelen olumsuzluk eki olan “ma, me, maz, mez” eklerini alabilen sözcüklerdir. Fiilimsiler anlam olarak fiilerin anlamlarını taşırlar; ancak kip olarak fiilin anlamını taşımazlar.


Cümle içinde isim, sıfat zarf görevinde kullanılırlar dedik. Peki bir fiil nasıl olur da cümle içinde  isim, sıfat ve zarf görevlerinden birini üstlenebilir? Fiilimsiler; isim fiil, sıfat fiil ve zarf fiil olarak üç’e ayrılırlar her birinin kendine özel fiilimsi ekleri vardır. Bunlar;
Fiilimsiler, fiillere getirilen “fiilimsi ekleri” ile ortaya çıkarlar. Yani fiiller bazı ekler sayesinde fiilimsi olurlar. Bu ekler fiilden isim yapma ekleri olarak da bilinir ki bunlar eklendiği fiili isim soylu sözcük yaparak o sözcüğün cümlede “isim, sıfat ve zarf” görevinde kullanılmasını sağlarlar. (Fiilimsiler fiilden isim yapma eki aldıkları için türemiş bir sözcük olarak kabul edilirler.)

İsim Fiil Ekleri :  -ma, -ış, -mak
Sıfat Fiil Ekleri :  -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş
Zarf Fiil Ekleri : -ken, -alı, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -e….-e, -r…..-maz, -casına, -meksizin, -dığında

İşte bu ekler sayesinde fiilimsiler “isim, sıfat ve zarf” görevinde kullanılırlar. Bir cümlede fiile gelen isim fiil eki o sözcüğü cümlede isim, sıfat fiil eki sıfat, zarf fiil eki zarf yapar. Bu bilgi çok önemlidir. Çünkü biz soru çözümlerinde fiilimsi olan sözcüğü bulurken sadece cümlede fiilimsi eki alan sözcük var mı yok mu buna bakmayacağız; bir de bu eki alan sözcüğün hangi görevde (isim, sıfat, zarf) kullanılıp kullanılmadığına bakacağız. Şimdi bu fiilimsi çeşitlerini eklerini ve görevlerini tek tek inceleyelim.

Fiilimsiler üç grupta incelenir.

 

  1. İsim – fiil : Fiillere “-mak, -mek” , “-ma, -me”, “-ış, -iş, -uş, -üş” eklerinin getirilmesiyle yapılır.

“Kitap okumayı severim.”

“Soru çözmek zevkli bir uğraş.”

“Onun şiir okuyuşunu görmeliydiniz.”

cümlelerindeki altı çizili sözcükler isim – fiildir.

Bazı sözcükler aslında isim-fiil ekleriyle türediği hâlde, zamanla isimleşmiş, yani fiilimsi özelliğini kaybetmiş olabilir.

“Biraz daha yemek alabilir miyim?”

“Bu kazmayı içeri götür.”

“Derste yağış türlerini inceledik.”

cümlelerinde altı çizili sözcükler isim-fiil değildir. Artık bir kalıcı isim oluşturmuştur.

 

  1. Sıfat – fiil : Fiillere “-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş” eklerinin getirilmesiyle yapılır.

Sıfat fiiller çoğunlukla sıfat görevinde kullanılır.

Görünen köy kılavuz istemez.”

Öpülesi elleri vardı analarımızın.”

“Bu şehirde anlaşılmaz olaylar oluyor.”

Görür gözüm görmez oldu.”

“Size biraz bilinmedik fıkralar anlatayım.”

Çözülecek soruları da yanında getir.”

Kızarmış ekmekler ne güzel kokuyor.”

cümlelerinde altı çizili sözcükler sıfat-fiildir.

Kimi zaman sıfat-fiiller çekimli fiillerle karışabilir.

Gideceğim bu şehirden artık.”

Gideceğim herkes tarafından biliniyor.”

cümlelerinde altı çizili sözcüklerin yazılışları aynıdır. Ancak birincisinde,

“Ben gideceğim”

ifadesi olduğundan çekimli fiildir. İkincisi ise

“Benim gideceğim”

anlamında olduğundan, yani fiilin sonunda iyelik eki kullanıldığından fiil, sıfat-fiildir.

 

  1. Bağ – Fiil (zarf – fiil) : Fiillere, bağ-fiil eki dediğimiz eklerin getirilmesiyle yapılır. Bağ – fiiller cümlede genellikle zarf olarak kullanılır.

Çalışınca elbette başarılı olursun.”

Gittikçe artıyor yalnızlığımız.”

Okumadan nasıl karar verebilirim?”

“Eve gidip gelecekti.”

“Kitap okurken sanki kendinden geçerdi.”

“İçeri girer girmez konuşmaya başladı.”

“Gözlerimin içine bakarak konuşuyordu.”

“Bu şehre geleli tam altı yıl olmuştu.”

“Kardeşim yanımıza koşa koşa gelmişti.”

cümlelerinde altı çizili sözcükler bağ – fiildir. Görüldüğü gibi yüklemin durumunu ya da zamanını bildirerek onun zarfı olmuşlardır.

⇒İsim Fiil, Sıfat Fiil, Zarf Fiil Detaylı Anlatım⇐

⇒Fiilimsiler Çıkmış Sınav Soruları⇐

Bilgi: Sitemiz, hukuka, yasalara, telif haklarına ve kişilik haklarına saygılı olmayı amaç edinmiştir. Sitemiz, 5651 sayılı yasada tanımlanan “yer sağlayıcı” olarak hizmet vermektedir. İlgili yasaya göre, site yönetiminin hukuka aykırı içerikleri kontrol etme yükümlülüğü yoktur. Bu sebeple, sitemiz “uyar ve kaldır” prensibini benimsemiştir. Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan bir biçimde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahipleri veya meslek birlikleri, dilbilgisi25@gmail.com mail adresinden bize ulaşabilirler. Bizle iletişime geçilmesi halinde ilgili kanunlar ve yönetmelikler çerçevesinde en geç 1 (Bir) Hafta içerisinde size dönüş yapılıp gerekli bilgi verilecektir.

Bir yorum

  1. ümit ekrem mikyas

    çok güzel ve erişilebilir bir site detaylı anlatımınızda bu siteye nasıl emek verildiği konusunda bizlere bilgi veriyor sesli anlatımlar yapmayıda düşünebilirsiniz yada yüklediğiniz kaynakların wörte dönüştürülmesi konusunda öneride bulunmak isterdim

Bir Cevap Yazın