ARADIĞINI YAZ ÖDEVİNİ BUL... ÖDEV ARAMA BÖLÜMÜ
Anasayfa » Dilbilgisi » Ses Bilgisi Konusu

Ses Bilgisi Konusu

SES BİLGİSİ

Dilin temelini sesler oluşturur. Seslerin yazıya çevrilmesinde kullanılan işaretlere harf denir.

Harflerin belli bir sıraya göre bir arada gösterilmesi ile de alfabe oluşur.

Türkçede 29 harf vardır. Bunlar sesli, sessiz olmak üzere ikiye ayrılır.

  • Sesli harf : Ağzımızdan hiçbir zorlama olmadan çıkan sesleri karşılayan harflerdir. 4’ü kalın 4’ü ince olmak üzere 8 adettir. Bir tabloyla bunları gösterelim.
  • a : Kalın, geniş, düz     ¦   ı : Kalın, dar, düz     ¦     o : Kalın, geniş, yuvarlak   ¦    u : Kalın, dar, yuvarlak
  • e : İnce, geniş, düz      ¦   i : İnce, dar, düz       ¦     ö : İnce, geniş, yuvarlak     ¦    ü : İnce, dar, yuvarlak

 

  • Sessiz harf : Tek başına söylenemeyen, ancak bir ünlü yardımıyla söylenebilen sesleri karşılayan harflerdir. 21 tanedir. Alfabedeki sessizler yanına “e” ünlüsü getirilerek okunur; be, ce, de… gibi. Şimdi bunları bir tablo hâlinde gösterelim.
  • Süreksiz Sert Sessizler : p, ç, t, k
  •  Sürekli Sert Sessizler : f, s, ş, h
  • Süreksiz Yumuşak Sessizler: b, c, d, g               
  • Sürekli Yumuşak Sessizler : ğ, j, l, m, n, r, v, y, z


Ünsüz harflerin bazı özellikleri vardır.

  • Türkçe sözcüklerin başında iki ünsüz bulunmaz. Bulunanlar başka dillerden geçmiştir. Plân spor...
  • Türkçe sözcüklerin kökünde aynı türden iki ünsüz yan yana bulunmaz: millet, dükkân…
  • Türkçe sözcüklerden genel olarak “f, h, j” ünsüzleri bulunmaz : fare, havlu, jeton…
  • Türkçe kökenli sözcükler yansımalar ve bazı istisnalar dışında “c, l, m, n, r, v, z” ünsüzleriyle başlamaz.

Şimdi sesli ve sessiz harflerle ilgili ses olaylarını görelim.

  1. Ünlü Uyumu
  2. Ünsüz Uyumu
  3. Ünsüz Yumuşaması
  4. Ses Düşmesi
  5. Ses Türemesi
  6. Ünlü Daralması
  7. Kaynaşma (Kaynaştırma)
  8. Ulama Nedir?
  9. Vurgu Nedir?

 ⇑Detaylı anlatıma ve konu örneklerine yukarıdaki başlıklardan ulaşabilirsiniz⇑

  1. Ünlü Uyumu

Büyük ve küçük ünlü uyumu, sesli (ünlü) harflerle ilgili özelliklerdendir. Büyük ünlü uyumunda kalınlık – incelik; küçük ünlü uyumunda düzlük – yuvarlaklık söz konusudur.  Konu detayı için tıkla…

  1. Ünsüz Uyumu

Türkçe bir kelimenin son hecesi sert ünsüzlerden biri ile bitiyorsa, o kelimeye getirilecek ekin başındaki ünsüzün de sert olması gerekir. Buna ünsüz uyumu ya da ünsüz benzeşmesi denir. Konu detayı için tıkla…

  1. Ünsüz Yumuşaması

Türkçe bir kelimenin son hecesi sert ünsüzlerden biri ile bitiyorsa, bu kelimeye ünlü ile başlayan bir ek getirildiğinde, kelimenin sonundaki sert ünsüz yumuşar. Buna ünsüz yumuşaması denir. Konu detayı için tıkla…

  1. Ses Düşmesi

Değişik nedenlerden dolayı Türkçe kelimelerin aslında olan bazı sesler düşer. Buna ses düşmesi denir. Konu detayı için tıkla…

  1. Ses Türemesi

Değişik sebeplerden dolayı Türkçe bir kelimeye aslında olmadığı hâlde ses ilâvesi olur. Bu olaya ses türemesi denir. Konu detayı için tıkla…

  1. Ünlü Daralması

Son hecesi “a, e” geniş seslileriyle biten Türkçe bir kelimeye “-yor” eki getirildiği zaman bu geniş sesler daralarak “ı, i, u, ü” ye dönüşür. Buna ünlü daralması denir. Konu detayı için tıkla…

  1. Kaynaşma (Kaynaştırma Ünsüzleri)

Türkçede ünlü ile biten bir kelime, yine ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde kelime ile ek arasına “n, s, ş, y” ünsüzlerinden uygun olanı gelir. Buna kaynaşma denir. Konu detayı için tıkla…

  1. Ulama Nedir?

Ünsüzle biten bir sözcükten sonra yine ünlü ile başlayan bir sözcük gelirse, iki sözcük birbirine bağlanarak okunur. Buna ulama denir. Konu detayı için tıkla…

  1. Vurgu Nedir?

İki ya da daha fazla heceli kelimelerin herhangi bir hecesinin; birden fazla sözcükten oluşan cümlelerin herhangi bir sözcüğünün ötekilerden daha baskılı, güçlü söylenmesine vurgu denir. Konu detayı için tıkla…

Bilgi: Sitemiz, hukuka, yasalara, telif haklarına ve kişilik haklarına saygılı olmayı amaç edinmiştir. Sitemiz, 5651 sayılı yasada tanımlanan “yer sağlayıcı” olarak hizmet vermektedir. İlgili yasaya göre, site yönetiminin hukuka aykırı içerikleri kontrol etme yükümlülüğü yoktur. Bu sebeple, sitemiz “uyar ve kaldır” prensibini benimsemiştir. Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan bir biçimde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahipleri veya meslek birlikleri, dilbilgisi25@gmail.com mail adresinden bize ulaşabilirler. Bizle iletişime geçilmesi halinde ilgili kanunlar ve yönetmelikler çerçevesinde en geç 1 (Bir) Hafta içerisinde size dönüş yapılıp gerekli bilgi verilecektir.

4 yorum

  1. ☁☁☁☁☁☀☁☀
    ❤❤❤❤❤☀❤☀
    ❤❤❤❤☀❤❤☁
    ❤❤❤❤❤❤❤☁
    ☁❤❤❤❤❤☁☁
    ☁☀❤❤❤☁☁
    ☀☁☁❤☁☁☁
    elinize sağlık bu kadar uğraşmızsınız çok yardımcı oldunuz …

  2. teşekkürler sayenizde projemi yapabildim

  3. Gsidsjuxhhdjfch

Bir Cevap Yazın