ARADIĞINI YAZ ÖDEVİNİ BUL... ÖDEV ARAMA BÖLÜMÜ
Anasayfa » Dilbilgisi » Ulama Nedir?

Ulama Nedir?

ULAMA NEDİR?

Bir sözcüğün sonunda bulunan ünsüz harfin kendinden sonra gelen ve ünlüyle başlayan sözcüğe, bitişik okunmasına ulama denir. Özellikle aruz ölçüsünde kalıba uydurmak için ulama yapılır ve bu durum bir çeşit sanat sayılır.

Ulama’nın kuralları nelerdir?

  1. – Ulama sadece okuma ve söylemede geçerlidir. Yazmada geçerli değildir.
  2. – Sözcükler arasında herhangi bir noktalama işareti varsa ulama yapılmaz.
  3. – Anlamı bozulan sözcükler arasında ulama olmaz.

Ulama’nın özellikleri nelerdir?

1- Sessiz harfle biten bir kelimenin son harfi sesli harfle başlayan yanındaki kelimenin ilk harfiyle birleşir.

Yazıda:

  • Ak–şam– ol–du.
  • E–lim–den– al–dı.

Konuşmada:

  • Ak–şa–mol–du.
  • E–lim-de–nal–dı.

2- Orijinal yapılarında “b,c,d,g” harfleriyle biten kelimeler vardır. Bunlar yalın kaldıklarında “p, ç, t, k”ya dönüşürler. Yazı dilinde sonlarına ek aldıklarında yumuşak konumlarına dönerler.

Örneğin; Arapça orijiniyle “kitab” Türkçe’de “kitap” şeklinde yazılır. Ancak yayına ek aldığında “kitabım” örneğinde olduğu gibi “p”, “b”ye dönüşür.(süreksiz sert ünsüzlerin yumuşaması kuralı)Konuşma dilinde ise ulama bu kurala paralel olarak aynı kelimeyi bir sonraki kelime ile ilişkilendirir. Yazı dilinde sert olan harf ulama ile yumuşar.

Yazı Dilinde İfadesi:

  • (Mahmud) Mah–mut ev–len–di.

Konuşma Dilinde İfadesi:

  • Mah-mu–dev–len–di.

3- Türkçe’de kelime sonundaki “k” ünsüzünü, “h” ünsüzü ile başlayan bir kelimenin izlemesi durumunda “h” ünsüzü düşer. İki kelime birbirine bağlanır.

Yazı Dilinde:

  • Ye–mek ha–ne

Konuşma dilinde:

  • Ye–me–ka–ne

4- Eğer kelimeler arasında durak olursa, kurala uygun olsa da ulama yapılmaz.

Yazı Dilinde:

  • İstiyorum, onu göreceğim.

Konuşma dilinde:

  • İstiyorum, onu göreceğim.

5- Bazı durumlarda İki ayrı kelimenin tek heceli olan ilkinde bir ünlü düşer ve iki kelime birleşir.

Yazı Dilinde:

  • Ni-çin
  • Na-sıl

Konuşma dilinde:

  • Ne i–çin
  • Ne a–sıl

Ulama Sanatına Örnekler:

“Mehmet Akif Ersoy” adını düşünelim. Ulama ile biz bu adı birbirine ekleyerek daha seri bir şekilde söyleyebiliriz: mehme – taki – fersoy.

Ulama sadece söyleyişte olur. Yukarıdaki örnekte olduğu gibi söyleme ve okuma sırasında sözcükler adeta birbirine birleştirilir; ancak bu yazıda gösterilmez.

“Artık uzak ve hatıralaşmış, güneşli yaz
Yaprakların tabiatı örten pasındadır
Her an, yaz ortasında hayal ettiğim Boğaz
Masmavi, göz kapaklarımın arkasındadır”

Bu dörtlüğün beş yerinde ulama yapılabilir. Dikkat ederseniz işaretli yerlerin hepsinde ilk sözcük ünsüz ile bitmiş, ikinci sözcük ünlü ile başlamıştır.

ÖRNEK SORU

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ulama” yoktur?

  • A) Geçen yıl, eylülde, okullar açıldı.
  • B) Salondan yemek odasına geçilir.
  • C) Çağımız icatları, insana parmak ısırtır.
  • D) Heceler, harflerin sayısına göre ayrılır.

ÇÖZÜM 

Ulama yapılması için ünsüzle biten bir sözcükten sonra ünlü ile başlayan bir sözcük gelmelidir. A’da “okullar açıldı”, B’de “yemek odasına”, C’de “Çağımızın icatları ve parmak ısırtır” sözcük­lerinde ulama yapılmıştır. D seçeneğinde ise ulama yapılabilecek bir durum yoktur.

Yanıt : D

⇒Ses Bilgisi Konu Anlatımı İçin Tıkla⇐

Bilgi: Sitemiz, hukuka, yasalara, telif haklarına ve kişilik haklarına saygılı olmayı amaç edinmiştir. Sitemiz, 5651 sayılı yasada tanımlanan “yer sağlayıcı” olarak hizmet vermektedir. İlgili yasaya göre, site yönetiminin hukuka aykırı içerikleri kontrol etme yükümlülüğü yoktur. Bu sebeple, sitemiz “uyar ve kaldır” prensibini benimsemiştir. Telif hakkına konu olan eserlerin yasal olmayan bir biçimde paylaşıldığını ve yasal haklarının çiğnendiğini düşünen hak sahipleri veya meslek birlikleri, dilbilgisi25@gmail.com mail adresinden bize ulaşabilirler. Bizle iletişime geçilmesi halinde ilgili kanunlar ve yönetmelikler çerçevesinde en geç 1 (Bir) Hafta içerisinde size dönüş yapılıp gerekli bilgi verilecektir.

8 yorum

  1. bir çok sitede bu konuyu araştırdım ancak siz çok güzel enletmışsınız, çok iyi anladım

    • saussure (yönetici)

      sizlerin daha iyi faydalanabilmesi için konularımızı açık ve anlaşılır yazmaya özen gösteriyoruz

      • öncelikle bizi düşündügünüz icin tesekkür ederiz siz bizim hayatımı kurtarmak icin elinizden geldigi kadar yardımcı oldugunuz icin sizin sayenizde sınavım çok güzel geçti

  2. ilk önce bizi düşündüğünüz için tesekkür ederiz bize cok yardımcı oldunuz sizin sayenizde türkçeden 95 aldım 🙂

  3. Bizi dusunup bole bir calisma yaptiginiz icin tsk konuyu anlamamistim simdi daha iyi anladim yarin turkce sinavim var ins sayenozde 100 ve ya 85 alirim burda turkceciye selamlar lutfen sende bu sekilde anlat :DD

  4. çok güzel anlatmışsın saol senin sayende konuyu anladım

Bir Cevap Yazın