dilbilgisi

/saussure (yönetici)

About saussure (yönetici)

This author has not yet filled in any details.
So far saussure (yönetici) has created 336 blog entries.

Etken Fiil Konu Anlatımı

By |Mayıs 29th, 2020|Dilbilgisi|

Etken Fiil Nedir? ***Yüklemde belirtilen eylemi, öznenin kendisi yapıyorsa bu tür eylemlere “etken eylem”, özneye de “gerçek özne” denir. Çocuk, yaramazlık yapan küçük kardeşini dövdü. Bu cümlede “dövmek” eylemi etkendir; çünkü “dövme” işini doğrudan özne (çocuk) gerçekleştirmektedir. Aşağıdaki cümlelerde eylemler, altı çizili özneler tarafından doğrudan yapıldığı için etken çatılıdır. Babam, evimize yeni mobilyalar almış. Bulutlar, [...]

Ünlü Daralması Konusu

By |Mayıs 29th, 2020|Dilbilgisi|

Ünlü Daralması Türkçede a, e ünlüleri ile biten fiillerin şimdiki zaman çekiminde, söyleyişte de yazımda da aünlüsü ı, u; e ünlüsü i, ü olur: başlıyor (<başla-yor), oynuyor (<oyna-yor), doymuyor (<doyma-yor), izliyor (<izle-yor), diyor (<de-yor), gelmiyor (<gelme-yor), gözlüyor (<gözle-yor) vb. Birden çok heceli ve a, e ünlüleri ile biten fiiller, ünlüyle başlayan ek aldıklarında bu fiillerdekia, [...]

Ünsüz Uyumu Konusu

By |Mayıs 28th, 2020|Dilbilgisi|

Ünsüz Uyumu Türkçe bir kelimenin son hecesi sert ünsüzlerden biri ile bitiyorsa, o kelimeye getirilecek ekin başındaki ünsüzün de sert olması gerekir. Buna ünsüz uyumu ya da ünsüz benzeşmesidenir.  kitap – cı           değil  ⇒     kitap – çı       balık – dan     değil     ⇒       balık – tan       1923'de      değil    ⇒    1923'te Türkçede [...]

Küçük Ünlü Uyumu

By |Mayıs 28th, 2020|Dilbilgisi|

Küçük Ünlü Uyumu Bir kelimede düz ünlüden sonra düz (a, e, ı, i), yuvarlak ünlüden sonra yuvarlak dar (u, ü) veya düz geniş (a, e) ünlüler bulunur: anlaşmalı, bilek, çilek, ısırmak, ılıklaşmak, kayıkçı, seslenmek, yeşil; boyunduruk, börekçi, çocuk, güreşmek, ocakçı, odun, özlemek, sürmek, vurmak, yoklamak, yorgunluk, yumurta, yüreksiz vb. Küçük ünlü uyumuna aykırı Türkçe kelimeler [...]

Dönüşlü Fiil Konu Anlatımı

By |Mayıs 27th, 2020|Dilbilgisi|

Dönüşlü Fiil Nedir? Fiilin bildirdiği işi özne kendi üzerinde yapıyorsa, yani özne hem işi yapan, hem de yaptığı işten etkilenense, bu anlamı veren fiil dönüşlüdür. Dönüşlü fiiller de etken fiillere “-l-” ve “-n-” ekleri getirilerek yapılır. “Her sabah ılık suyla yıkanır.” cümlesinde “yıkama” işini öznenin kendi üzerinde yaptığı bellidir. Dolayısıyla fiil dönüşlüdür. “Aynanın karşısında saatlerce [...]

Ünlü Uyumu Konusu

By |Mayıs 27th, 2020|Dilbilgisi|

Ünlü Uyumları Büyük ve küçük ünlü uyumu, sesli (ünlü) harflerle ilgili özelliklerdendir. Büyük ünlü uyumunda kalınlık - incelik; küçük ünlü uyumunda düzlük - yuvarlaklık söz konusudur. Büyük ünlü uyumu : Türkçe bir kelimenin ilk hecesindeki ünlü kalın ise (a, ı, o, u), diğer hecelerdeki ünlüler de kalın olmalı; ince ise (e, i, ö, ü), diğer [...]

Büyük Ünlü Uyumu

By |Mayıs 27th, 2020|Dilbilgisi|

Büyük Ünlü Uyumu Bir kelimenin birinci hecesinde kalın bir ünlü (a, ı, o, u) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de kalın, ince bir ünlü (e, i, ö, ü) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de ince olur: adım, ayak, boyunduruk, burun, dalga, dudak, kırlangıç; beşik, bilezik, gelincik, gözlük, üzengi, vergi, yüzük vb. Büyük ünlü uyumuna aykırı olan Türkçe [...]

İşteş Fiil Konu Anlatımı

By |Mayıs 21st, 2020|Dilbilgisi|

İşteş Fiil Nedir ? En az iki özne tarafından yapılabilen fiillerdir. Bu fiiller, fiillere “-ş-” eki getirilerek türetilir. Bazı fiiller ise kök olarak “-ş-” ile bitmiştir ve işteş özellik gösterir. İşteş fiiller işin yapılışına göre iki grupta incelenir. 1) Karşılıklı yapılma bildirir : Yüklem durumundaki fiilin anlamında öznelerin işi birbirlerine karşı yaptıkları görülür. “İki yıldır [...]

Fiil Çatısı Konusu

By |Mayıs 21st, 2020|Dilbilgisi|

FİİL ÇATISI Çekimli bir fiilden oluşan yüklemin nesne ve özneye göre gösterdiği durumlara çatı denir. Bundan hareketle, yüklemin isim soylu sözcüklerden oluştuğu cümlelerde çatının aranmayacağını söyleyebiliriz. Çatı; yüklemin nesne ve özneyle ilgisi olduğundan, sorularda karşımıza çoğu kez, nesne-yüklem ve özne-yüklem ilişkisi olarak çıkar. Şimdi bunları ayrı ayrı inceleyelim. A. Nesnesine Göre Fiiller 1. Geçişli Fiil [...]

Fiillerde Anlam Kayması

By |Mayıs 21st, 2020|Dilbilgisi|

Fiillerde Anlam ( Zaman ) Kayması Fiil çekimlerinde kullanılan kip ve zaman ekleri her zaman kendi anlamlarında kullanılmaz. Bu ekler birbirlerinin yerlerine de geçebilir. Bu durum sadece kip ekleriyle değil, cümlenin anlamıyla da ilgilidir. Cümlede yüklemin çekimlendiği kip veya zamanla işin yapıldığı kip veya zamanın farklı olmasına anlam kayması denir. "Babamlar geliyor." cümlesinde şimdiki zaman [...]